Connect with us

Hausa

Kun san garin da babu masallaci sai na haya?

Published

on

Habasha

Hakkin mallakar hoto
Getty Images

Image caption

Mata mabiya addinin Kirista a birnin Aksum mai tsarki na kasar Habasha

Mabiya addinin Kirista Kibdawa a kasar Habasha suna kallon birnin Askum da mai tsarki, saboda nan ce mahaifar sarauniya Sheba wadda aka amabata a cikin littafin Injila, da kuma akwatin gwal da Kibdawa sukai amanna ya kunshi wasu muhimman abubuwa na ubangiji.

Sun yi amanna akwatin ya kunshi abubuwa guda 10 masu muhimmanci wanda suka ce Allah ya bai wa Annabi Musa AS wanda ya ke cike da matakan tsaro.

Wasu kungiyoyin Musulmai na gangamin ganin an ba su damar gina masallaci a birnin, batun da shugabannin Kirista suka yi watsi da shi tare da shan alwashin da su ga wannan rana da za a gina masallacin gara ace sun bar duniya.

Wani babban limamin Kibdawa Godefa Merha ya ce suna kallon birnin Askum mai tsarki, tamkar yadda Musulmai ke kallon birnin Makka.

Ya kara da cewa ”kamar yadda aka haramta gina Coci a birnin Makka da Madina haka mu ma muka haramta gina masallaci a Askum mai tsarki”.

“Aksum waje ne mai cikakken tsarki, ba za mu amince a gurbata mana shi ba”, in ji Mr Godefa, wanda shi ne mataimakin majami’ar Our Lady Mary of Zion da ke birnin.

Shekara da shekaru kenan da Kireistoci Kibdawan suka ki amincewa da gina masallatai a birnin, amma a yanzu lamarin ya fi kamari saboda kiraye-kirayen sun karu.

Gangamin da ya ke kara fadada an yi masa taken ”Adalci ga Musulman Aksum”, da kuma bukatar su ma a ji muryarsu su na kiran sallah cikin manyan lasifa.

Mabiya addinnin Musulunci da Kirista sun yi amanna da cewa Musulmai ne suka same su a masarautar Aksum, wanda daya ce daga cikin manyan masarautu a duniya.

Musulmai sun isa jim kadan bayan bayyanar addinin Musulunci a shekarar 600AD a matsayin ‘yan cirani da suka gujewa kisan gillar da kafiran Makka ke musu a wancan lokacin.

Kuma sun karbe su hannu biyu-biyu, tare da ba su damar gudanar da addinin Musulunci a bainar jama’a wanda nan ne wuri na farko da ya aminta da hakan a wajen yankin Larabawa.

Hakkin mallakar hoto
Getty Images

Image caption

Wannan wata kasuwa ce da ke birnin Aksum da yawancin Musulmai ke zaune

Kashi 10 cikin 100 na mutum 73,000 na birnin mabiya addinin musulunci ne, yayin da Kiristoci Kibdawa suka dauki kashi 85, sai kuma kashi 5 sauran mabiya addinin Kirista.

An tilastawa Musulmai yin sallah a waje

Wani mazaunin birnin mai suna Abdu Mohammed Ali, mai shekara 40, ya ce shekara da shekaru zuriyar gidansu na karbar hayar gidaje ne daga Kirista dan samar da masallacin da za su yi sallah da sauran ibada.

Ya kara da cewa ”muna da masallatai 13 da dukkansu haya muke biya. A duk ranakun juma’a idan mukai kiran sallah ta amfani da lasifika, sai Kiristoci su ce wai mun raina Nana Maryam mahaifiyar Annabi Isa AS”.

Shi ma wani likitan gargajiya Aziz Mohammed, da yake zaune a birnin sama da shekara 20, ya ce a wasu lokutan akan tilastawa Musulmai yin sallah a bainar jama’a ba cikin masallaci ba.

“Mabiya addinin Musulumci da Kirista na zaune a wajen nan shekara da shekaru ba tare da anji kansu ba, kuma ba a taba hana Musulmai yin sallah ba. Amma a yanzu lamarin ya sauya, yawancinmu akan hanya muke sallah don haka muke bukatar a ba mu damar gina masallaci na dindindin,” inji Aziz.

Ya kamata mu zauna lafiya

Sama da shekara 50 da suka gabata an taba samun matsala irin wannan a lokacin mulkin Haile Selassie.

Daya daga cikin iyalan masarautar ya sanya Musulmai suka gina masallaci nisan kilomita 15 daga garin Wukiro-Maray.

Image caption

Musulmai mazauna garin Wukiro-Maray suna da damar zabar yin sallah cikin masallatai biyar da suke da shi

A lokacin da BBC ta kai ziyara garin, wanda mabiya addinin Kirista suka fi rinjaye, mun gana da wata mace mai suna Keriya Mesud wadda ke dafawa Musulmai da ke ibada abinci.

Ta nuna mana masallatai biyar da suke Wukiro-Maray inda nan ne kadai suke da sukunin gudanar da ibada. Ta ce duk da suna bukatar masallaci a birnin Aksum amma babu yadda za su yi, tun da suna son zaman lafiya dole su hakura.

Hakkin mallakar hoto
Getty Images

Mista Godefa ya yi amanna sauran kabilun da ke yankin na zaman lafiya, sannan babban amininsa Musulmi ne komai tare suke yi tun daga zuwa gidan biki, radin suna ko jana’iza.

Sannan ana ganin mabiya addinin Musulunci da ke sauran biranen kasar Habasha suna taimakawa gangamin da ake yi a yanzu na gina masallaci a Aksum.

Sai dai ya yi rantsuwa kan Kibdawa ba za su taba karya alkawarin da suka yi wa magabatansu ba kan cewa ba za su aminci a gurbata birnin ba, wanda kuma suke ganin gina masallaci tamkar gurbata addininsu ne.

Mista Godefa ya ce “Matukar muka bari aka gina masallaci a birni mai tsarki mutuwa za su yi, saboda ba a taba yin hakan ba don haka ba za mu amince ayi ba. Ya zama dole mu ci gaba da mutunta abin da muka gada daga iyaye da kakanninmu na shekaru aru-aru”.

Kiristoci Kibdawa sun yi amanna da cewa bai kamata aji komai a birnin baya ga wakokin yabo da bege da addu’o’in addininsu da aka saba ji tun bayan gina Aksum shekara 7,500 da suka gabata.

Shi ma wani mai wa’azin Kirista Amsale Sibuh ya bayyana cewa “Duk addinin da bai amince da haihuwar Is al-Masiyu ba, bai amince da wankan tsarki na mabiya Kirista ba, da mutuwa, da tashin Annabi Isa, da cetonsa ba, da sake dawowarsa, to ba za mu amince da shi ba.

Idan muka bari aka taka addininmu lallai za mu tabe, mu kuma ba ma fatan hakan”.

Image caption

Limamin Kirista a birnin Askum Amsale Sibuh

Jami’an gwamnati sun ki cewa uffan kan batun gina masallacin, inda suka ce ba za su tsoma baki kan abin da ya shafi mabiya addinan biyu ba saboda sun dade suna zaune tare cikin kwanciyar hankali da zaman lafiya don haka su sasanta kansu.

Kiristoci Kibdawa na ganin gwamnatin kasar Habasha da Firaminista Abiy Ahmed ke jagoranta, wanda mahaifinsa Musulmi ne, mahaifiyarsa kuma Kirista, zai shiga tsakani da fatan zai kare martabar birnin Aksum mai tsarki daga tabewa.

Ya yin da a bangare guda Musulmai ke ganin za su kara matsa kaimi don samun biyan bukata.

Haka kuma wata kungiyar Musulmai a kasar tana shirin gudanar da babban taro domin tattauna batun, suna masu cewa mabiya addinan biyu ya kamata su amince da hakan, suna fatan ganin Kiristoci Kibdawa sun taimaka wajen gina masallaci.

Facebook Comments

Arewa

Kaduna: An kubutar da babban dan sanda daga hannun masu satar mutane

Published

on

Wani dan sandan Najeriya

Image caption

‘Yan sanda a jihar Kaduna, Najeriya, sun ce an yi nasarar kubutar da babban jami’in dan sandan nan da aka sace, ACP I. Musa, mai lakabin Rambo, a kan hanyar Kaduna zuwa Jos a karshen mako.

Mai magana da yawun rundunar DSP Yakubu Sabo ya ce an kubutar da babban dan sandan ne tare da direbansa ba tare da ko rauni ba.

Sai dai a tattaunawar da ya yi da BBC kakakin ya ki bayyana yadda aka yi nasarar kubutar da mutanen biyu, illa dai ya ce sai a nan gaba ne za su yi wannan bayani.

Game da cewa ko an yi wani dauki-ba-dadi da wadanda suka sace jami’an ‘yan sandan biyu,

ganin yadda a cikin dan lokaci da sace su har aka yi nasarar ceto su,

musamman ma a yadda ake ganin masu satar jama’a na da makamai, sai ya danganta hakan da irin kokarin jami’an tsaro.

Hakkin mallakar hoto
Inpho

DSP Sabo ya ce ba a wannan lokacin ba ne kadai aka taba yin irin wannan nasara ta saurin ceto wasu da aka sace cikin gaggawa ba.

Ya ce abu ne da ya dogara da yanayin aiki, wani lokacin a samu nasara da wuri wani lokacin kuma yakan dauki lokaci.

Game da yadda ake ganin ‘yan bindiga na yawan satar mutane da kai hare-hare a jihar ta Kaduna,

a matsayin wata alama ta tabarbarewar tsaro a jihar, mai magana da yawun ‘yan sandan ya ce abin ba haka yake ba, domin ba kasar da ba a aikata laifuka.

Ya ce sai dai kawai idan abu ya yi yawa yana tayar da hankalin mutane, wanda kuma rundunar ta yin duk abin da ya kamata domin maganin matsalar.

Ya kara da cewa sakamakon irin matakan da suke dauka a yanzu ba a yawan satar mutane a titin Kaduna zuwa Abuja, da sauran hare-hare da ake kai wa jama’a a jihar.

Ya ce yawanci ma a yanzu masu aikata irin wadannan laifuka sun koma wasu jihohi da ke makwabtaka da Kaduna ne, inda ya bayar da misalin iyakar jihar da Nasarawa ya ce a yanzu wasu a irin wadancan yankuna da ke da iyaka da Kaduna ake laifukan.

Sai dai ya ce akwai bukatar sauran jihohi masu makwabtaka da Kaduna su hada hannu domin maganin matsalar.

Facebook Comments
Continue Reading

Hausa

Sabon salon hana satar amsa ya yanjo rudani a kasar Indiya

Published

on

ANI

Hakkin mallakar hoto
ANI

Wani jami’in wata makaranta a Indiya ya bayar da hakuri, bayan da wasu hotuna na wasu dalibai da suka rufe kawunansu da kwalaye yayin jarabawa ya rinka yawo a shafukan sada zumunta.

An dauki hoton ne a lokacin wata jarabawa a wata makarantar sharar fagen shiga jami’a ta Haveri da ke jihar Karnataka a Indiya.

Hotunan sun nuna daliban makarantar zaune a cikin aji da kwalaye bisa kawunansu, an huda kwalayen ta yadda za su samu iska.

An bayyana cewa an yi hakane domin hana daliban satar amsa.

Daya daga cikin malaman makaranatar ya fito ya roki gafara bayan afkuwar lamarin.

Ya ce makarantar ta yi amfani da wannan sabon tsarin ne sakamakon ta ji labarin tsarin ya yi amfani matuka a wata makarantar.

Ya kuma bayyana cewa an yi hakan ne da yardar daliban, kuma wasu daliban ma daga gidajensu suka zo da kwalayensu.

Ya ce ”ba a tilasta wa kowane dalibi da cewa dole sa ya saka kwali a kai ba, idan za ku iya gani akwai wadanda babu kwalin a kansu .”

Hakkin mallakar hoto
ANI

Ya ce ”wasu sun cire kwalayen bayan mintuna 15 wasu kuma bayan mintuna 20, bayan sa’a daya mu da kanmu muka ce kowa ya cire kwalin.”

Rahotanni sun bayyana cewa jami’ai a yankin sun garzaya makarantar bayan sun samu labarin wannan sabon tsarin da makarantar ta bullo da shi.

SC Peerjade wanda jami’i ne a kasar ya bayyana wannan sabon tsarin da makarantar ta yi gwaji a matsayin ”rashin imani.”

Facebook Comments
Continue Reading

Arewa

Amaechi ya duba sabbin jiragen kasa da za a kawo Najeriya daga China – AREWA News

Published

on

Ministan sufuri, Rotimi Amaechi ya kai ziyarar gani da ido kamfanin dake aikin samarwa da Hukumar Jiragen Kasa ta Najeriya sabbin taragon jiragen kasa.

Amaechi wanda aka gwadawa jiragen ya yabawa kamfanin kan yadda suka kammala aikin akan lokaci.

Ya ce cikin watanni biyu masu zuwa jiragen za su iso Najeriya.

Facebook Comments
Continue Reading

Trending

© Copyright 2019 - AREWANG Media Limited