Gwamnati Da Ƙungiyoyin Ƙwadago Sun Sake Ci Gaba Da Tattaunawa Kan Farashin Man Fetur Da Albashi

Gwamnatin Tarayya da ƙungiyoyin ƙwadago sun shirya komawa teburin tattaunawa a yau, Talata, domin lalubo mafita kan rikicin farashin man fetur, albashin ma’aikata da sauran buƙatun jin daɗin ma’aikata, yayin da barazanar shiga yajin aikin ƙasa baki ɗaya ke ƙara ƙarfi.

Ƙungiyar Ƙwadago ta Najeriya (NLC) da Ƙungiyar Ƙwadago ta TUC sun ce za su yanke shawarar matakin da za su ɗauka ne bayan tantance sakamakon tattaunawar da za a yi da gwamnati.

Ƙungiyoyin sun buƙaci gwamnati ta gabatar da takamaiman matakan da za ta ɗauka kan buƙatunsu, maimakon sake fara tattaunawa ba tare da wani sabon bayani ko alkawari ba.

Mataimakin Babban Sakataren NLC, Chris Onyeka, ya tabbatar wa jaridar The PUNCH cewa gwamnati ta gayyaci ƙungiyar zuwa taron. Ya ce suna sa ran gwamnati za ta zo da amsoshin buƙatun da aka riga aka gabatar mata.

A cewarsa, taron na ranar Talata zai taimaka wajen tantance matakin gaba, musamman ganin cewa tattaunawar da aka yi a ranar 22 ga Oktoba ta ƙare ba tare da cimma matsaya ba.

Wani jami’in TUC da ya nemi a sakaya sunansa ya ce matakin da ƙungiyoyin za su ɗauka zai dogara ne da sakamakon taron. Ma’aikatar Ƙwadago ta Tarayya ma ta tabbatar da shirin gudanar da tattaunawar.

Buƙatun ƙungiyoyin ƙwadago

Daga cikin manyan buƙatun NLC da TUC akwai rage farashin man fetur zuwa matakin da yake a shekarar 2024, fara tattaunawar sabon mafi ƙarancin albashi, ba ma’aikata tallafin albashi na gaggawa da kuma rage musu nauyin haraji.

Ƙungiyoyin sun kuma buƙaci a warware yarjejeniyoyin da suka shafi ma’aikatan gwamnati, musamman na ɓangaren lafiya, tare da biyan wasu alawus-alawus da hakkokin da suka ce har yanzu ba a aiwatar da su ba.

A ranar 8 ga Oktoba, NLC ta bai wa gwamnatin wa’adin makonni biyu domin ta ɗauki mataki kan waɗannan buƙatu. Wa’adin ya ƙare a ranar 22 ga Oktoba, amma daga bisani ƙungiyoyin suka tsawaita shi zuwa ranar 27 ga Oktoba.

NLC ta kuma umarci rassanta da majalisun jihohi da su fara shirin yiwuwar shiga yajin aiki a faɗin ƙasar idan tattaunawar ba ta haifar da sakamako mai ma’ana ba.

Saɓani kan lokacin sabon mafi ƙarancin albashi

Wani babban batu da ya jawo saɓani tsakanin gwamnati da ƙungiyoyin ƙwadago shi ne lokacin fara tattaunawar sabon mafi ƙarancin albashi.

Gwamnatin Tarayya ta ce mafi ƙarancin albashin naira 70,000 da aka fara aiwatarwa a shekarar 2024 bai kamata a sake duba shi ba sai ranar 1 ga Yuni, 2027, bisa tsarin sake duba albashi duk bayan shekaru uku.

Sai dai NLC na ganin ya kamata a fara shirye-shiryen tattaunawar nan take domin samun isasshen lokaci kafin aiwatar da sabon albashi.

A shekarar 2024, Shugaba Bola Tinubu ya sanya hannu kan dokar da ta ɗaga mafi ƙarancin albashi daga naira 30,000 zuwa naira 70,000 bayan doguwar tattaunawa tsakanin gwamnati, ƙungiyoyin ƙwadago da masu ɗaukar ma’aikata.

Gwamnati na kallon ƙarin a matsayin gagarumin sauyi, amma NLC ta ce faɗuwar darajar naira da tashin farashin kayayyaki sun rage amfanin ƙarin ga ma’aikata.

Ƙungiyar ta bayyana cewa tsadar sufuri, abinci, gidaje, kiwon lafiya da ilimi na ci gaba da jefa ma’aikata cikin mawuyacin hali duk da ƙarin albashin.

’Yan fansho sun buƙaci a biya su hakkokinsu

A wani lamari mai alaƙa da jin daɗin ma’aikata, Ƙungiyar Masu Fansho ta Ma’aikatan Gwamnati da Kamfanoni Masu zaman kansu ta Najeriya (FEPPPAN) ta yi kira ga gwamnatin tarayya da ta biya masu fansho da suka cancanta bashin tallafin cire tallafin man fetur na tsawon watanni uku, wanda ya kai naira 75,000 ga kowane mutum.

Ƙungiyar ta bayyana buƙatun ne a cikin wata sanarwa bayan taron majalisar zartarwarta ta ƙasa da aka gudanar a Abuja ranar 22 ga Oktoba, 2026. Shugabanta, Benjamin Maisamari Amako, da Babban Sakataren ƙungiyar, Franklin Erinle, ne suka sanya hannu kan sanarwar.

Ta kuma buƙaci Hukumar Kula da Fansho ta Masu Ritaya ta Gwamnatin Tarayya (PTAD) da ta fayyace yadda ake aiwatar da daidaita kuɗaɗen fansho da aka fara daga Janairun 2026, tare da samar da takardar umarnin gwamnati da ta shafi lamarin.

Bugu da ƙari, ƙungiyar ta nemi a sauƙaƙa wa masu fansho rajista a tsarin inshorar lafiya, musamman tsofaffi, marasa lafiya da waɗanda ba za su iya zuwa wuraren rajista da kansu ba.

Ta yi gargaɗin cewa matsalolin fasaha, tantance bayanai da sauran ƙalubalen gudanarwa bai kamata su hana masu fansho da suka cancanta samun kuɗaɗensu ko damar kula da lafiyarsu ba.

FEPPPAN ta kuma buƙaci PTAD da Hukumar Inshorar Lafiya ta Ƙasa (NHIA) su samar da taimako wajen rajista, wuraren rajista masu sauƙin isa da tsarin magance ƙorafe-ƙorafe cikin gaggawa.

Ƙungiyar ta yabawa Shugaba Tinubu kan biyan fansho a kan lokaci ga masu ritaya ƙarƙashin tsarin Defined Benefit Scheme, tare da roƙonsa da ya tabbatar da ci gaba da biyan kuɗaɗen ba tare da katsewa ba.

Ta ce biyan hakkokin masu fansho a kan lokaci da sauƙaƙa musu samun kiwon lafiya na da matuƙar muhimmanci wajen kare walwalarsu da mutuncinsu, musamman a wannan lokaci na tsadar rayuwa.