{"id":235173,"date":"2020-07-12T08:39:59","date_gmt":"2020-07-12T07:39:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arewa.ng\/?p=235173"},"modified":"2020-07-12T08:40:21","modified_gmt":"2020-07-12T07:40:21","slug":"coronavirus-a-duniya-me-ake-nufi-da-ya%c9%97uwar-cutar-ta-iska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arewa.ng\/?p=235173","title":{"rendered":"Coronavirus a duniya: Me ake nufi da ya\u0257uwar cutar ta iska?"},"content":{"rendered":"<div property=\"articleBody\">\n<figure class=\"media-landscape has-caption full-width lead\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"js-image-replace\" alt=\"Street graffiti in Dakar asking people to cover their mouths when they sneeze\" src=\"https:\/\/arewa.ng\/storage\/2020\/07\/Coronavirus-a-duniya-Me-ake-nufi-da-ya\u0257uwar-cutar-ta-iska.jpg\" width=\"976\" height=\"549\"><\/p>\n<p><span class=\"off-screen\">Hakkin mallakar hoto<\/span><br \/>\n<span class=\"story-image-copyright\">Getty Images<\/span><figcaption class=\"media-caption\">\n<span class=\"off-screen\">Image caption<\/span><br \/>\n<span class=\"media-caption__text\"><br \/>\nTuberculosis na cikin cutuka da ke yaduwa a iska<\/span><br \/>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p class=\"story-body__introduction\">Kafin wannan lokaci hukumar lafiya ta WHO ta bayyana cewa ana iya kamuwa da cutar korona ne ta hanyar taba wuri ko kuma mu&#8217;amala da mai dauke da ita kamar yadda hujojin kimiya suka nuna.<\/p>\n<p>Hanyar da ake da yakinin cewa COVID-19 na yaduwa sun hada da taba ko shakar yawu ko atishawan mai dauke da cutar.<\/p>\n<p>Wadanan dalilan ne suka sa jami&#8217;ai a WHO bijiro da wayar da kawuna kan muhimmanci wanke hannu a matsayin kariya daga cutar.<\/p>\n<p>Sai dai WHO a yanzu ta sake nazari da kuma bayyana cewa cutar na &#8220;yaduwa ta iska&#8221;.<\/p>\n<p>Wannan na nufin cutar korona na yaduwa ta hanyar shakar kwayoyin cutuka da numfashi ko kuma idan mutum na magana.<\/p>\n<p>Idan hakan kuma ta tabbata, to zai shafi sharuddan bai wa juna tazara.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape no-caption full-width\">\n<\/figure>\n<h2 class=\"story-body__crosshead\">Me ake nufi da cutar da ke yaduwa a iska?<\/h2>\n<p>Ana kamuwa da cutar da ke yaduwa a iska ne ta hanyar shakar iskar da ke tattare da kwayoyin cututtuka da ke jimawa ko shafe sa&#8217;o&#8217;i suna yawo a iska.<\/p>\n<p>Wadannan kananan digon cututtukan na iya yaduwa duk girman wuri.<\/p>\n<p>Tarin fuka da mura da numoniya misalai ne na cutar da ke yaduwa a iska.<\/p>\n<p>WHO ta ce akwai yiwuwar ita ma cutar korona haka take yaduwa musamman a wurin da ke cunkushe ko taron jama&#8217;a.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape no-caption full-width\">\n<\/figure>\n<figure class=\"media-landscape no-caption full-width\">\n<\/figure>\n<p><strong>Tsawon wan<\/strong><strong>e<\/strong><strong> lokaci cutar ke rayuwa a iska?<\/strong><\/p>\n<p>Bincike ya nuna cewa kwayar cutar korona na iya yaduwa a iska na a kalla sa&#8217;a uku.<\/p>\n<p>Sai dai masana kimiyya sun baje gwajin da suka gudanar, wanda ka iya zama daban da zahiri ko abin da ake gani a yanzu.<\/p>\n<p>Karuwar masu kamuwa da cutar na iya dasa ayar tambaya kan ko dai akwai kamshin gaskiya cewa cutar tana yaduwa a iska.<\/p>\n<p>A birnin Mount Vernom na Washington da ke Amurka, ana zargin mutum guda da yada cutar ga mutum a kalla 45, bayan sun rera waka tare a wani dandali.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape has-caption full-width\">\n<p><span class=\"off-screen\">Hakkin mallakar hoto<\/span><br \/>\n<span class=\"story-image-copyright\">EPA<\/span><figcaption class=\"media-caption\">\n<span class=\"off-screen\">Image caption<\/span><br \/>\n<span class=\"media-caption__text\"><br \/>\nAkwai yiwuwar bijiro da sabbin sharuda idan aka tabbatar korona na yaduwa a iska<\/span><br \/>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wasu daga cikin wadanda cutar ta kama ba su taba karya dokar bai wa juna tazara ba.<\/p>\n<p>Irin wannan lamari ya kuma sake faruwa a watan Janairu a yankin Guangju na China, lokacin da wani mutum da ke dauke da cutar ya yada ta ga mutane tara da ke zaune a wani kantin cin abinci.<\/p>\n<p>Masana kimiya sun ce daya daga cikin kwastomomin da cutar ta kama akwai tazarar mita shida tsakaninsa da wanda ya yada musu cutar.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape no-caption full-width\">\n<\/figure>\n<p><strong>Me <\/strong><strong>ye <\/strong><strong>abin yi yanzu?<\/strong><\/p>\n<p>Yadda cutar ke yaduwa shi ke fito da hanyoyin da ya kamata a bi wajen dakile ta.<\/p>\n<p>Sharuddan WHO a yanzu dai kan yaki da Covid-19 shi ne wanke hannu akai-akai da ruwan da sabulu na a kalla dakika 20, da kuma bin umarnin bai wa juna tazara.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape has-caption full-width\">\n<p><span class=\"off-screen\">Hakkin mallakar hoto<\/span><br \/>\n<span class=\"story-image-copyright\">Getty Images<\/span><figcaption class=\"media-caption\">\n<span class=\"off-screen\">Image caption<\/span><br \/>\n<span class=\"media-caption__text\"><br \/>\nWatakil a sauya tsarin bai wa juna tazara da ake asasawa a yanzu domin yakar korona<\/span><br \/>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sai dai wasu masana kimiyya na cewa duk da cewa wadannan matakai na da matukar muhimmanci a yanzu, ba za a iya cewa sun wadatar ga cutar da ke yaduwa a iska ba.<\/p>\n<p>Kawo yanzu dai WHO ba ta kara sabbin sharudda kan wanda ta fitar ba tun farko, amma tana nazari kan sabbin hujjoji.<\/p>\n<p>Idan aka tabbatar, to jami&#8217;an lafiya za su sake fadada dokokinsu ciki har da wajabta amfani da takunkumi, da ba da tazara mai nisa, musamman a inda ake shan barasa da motocin haya.<\/p>\n<p>Takaita amfani da na&#8217;urar sanyaya daki wato AC zai ragu shi ma.<\/p>\n<figure class=\"media-landscape no-caption full-width\">\n<\/figure>\n<p><strong>Me ya <\/strong><strong>sa <\/strong><strong>WHO ke duba yiwuwar sake nazarin sharudanta?<\/strong><\/p>\n<p>Kwanan nan masana kimiya 239, daga kasashe 32 suka aike da budaddiyar wasika zuwa ga WHO.<\/p>\n<p>Sun bukaci hukumar ta Majalisar Dinkin Duniya ta sabunta sharuddanta ganin cewa korona na yaduwa ta iska.<\/p>\n<p>&#8220;Muna so su amince da wadannan hujjoji namu,&#8221; a cewar Jose Jimenez, kwararre a fannin hada sinadarai a Jami&#8217;ar Colorado da wasikar ke dauke da sa hannunsa.<\/p>\n<p>&#8220;Ba sukar WHO ake ba. Muhawara ce ta kimiyya, amma dai mun ga akwai bukatar fitowa fili saboda an ki a saurari hujjojinmu duk da cewa mun sha magana a kan wannan.&#8221;<\/p>\n<figure class=\"media-landscape has-caption full-width\">\n<p><span class=\"off-screen\">Hakkin mallakar hoto<\/span><br \/>\n<span class=\"story-image-copyright\">Getty Images<\/span><figcaption class=\"media-caption\">\n<span class=\"off-screen\">Image caption<\/span><br \/>\n<span class=\"media-caption__text\"><br \/>\nMai yiwuwa amfani da AC ya sake yada korona<\/span><br \/>\n<\/figcaption><\/figure>\n<p>A martaninta, Benedetta Allergranzi wacce ke jagorantar fannin kariya daga cututtuka ta WHO, ta ce hujojin da aka gabatar mata cewa cutar korona na yaduwa a iska a &#8220;cunkushe&#8221; suke don haka akwai bukatar sake nazari.<\/p>\n<p>Allegranzi ta ce WHO na duba yiwuwar fadada nazarinta da za su gamsar da ita kan wadannan hujjoji kafin ta yanke hukunci.<\/p>\n<p>Shi ma David Heymann na WHO, ya ce hukumar na sa ran samun wasu bayanan masu karfi da fadada bincike kafin ta kaddamar da sabbin tsare-tsaren dakile yaduwar cutar.<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakkin mallakar hoto Getty Images Image caption Tuberculosis na cikin cutuka da ke yaduwa a iska Kafin wannan lokaci hukumar lafiya ta WHO ta bayyana cewa ana iya kamuwa da cutar korona ne ta hanyar taba wuri ko kuma mu&#8217;amala da mai dauke da ita kamar yadda hujojin kimiya suka nuna. Hanyar da ake da [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":235174,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[2681,14571],"tags":[14173,477,1968,14051],"class_list":["post-235173","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hausa","category-health","tag-coronavirus","tag-usa","tag-who","tag-wuhan"],"jetpack_publicize_connections":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=235173"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/235173\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/235174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=235173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=235173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arewa.ng\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=235173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}